Φιλίππου Θεσσαλονικέως (1ος αι. μ.Χ.) Επιδεικτικό επίγραμμα

 ΝΙΚΟΠΟΛΗ Virtual reconstruction of Roman Nicopolis by Fotis Tsakmakis

           Η ΑΡΧΑΙΑ ΠΟΛΗ ΣΤΡΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ

            ΜΕ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑΣ ΠΕΡΙΠΟΥ 70%

                         με τη βοήθεια της AI

Στο πλαίσιο της μελέτης των Επιγραμμάτων της Παλατινής Ανθολογίας ανακάλυψα

ένα Επιδεικτικό Επίγραμμα του Φιλίππου του Θεσσαλονικέως που έζησε τον 1ο αι. μ.Χ. 

Αναφέρεται στην οικοδόμηση και κατοίκηση της Νικόπολης η οποία  ιδρύθηκε ως σύμβολο της μεγάλης νίκης του Γάιου Ιουλίου Καίσαρα Οκταβιανού και μετέπειτα Ρωμαίου αυτοκράτορα Αυγούστου ενάντια στον Μάρκο Αντώνιο και την Κλεοπάτρα Ζ΄ της Αιγύπτου στο Άκτιο το 31 π.Χ.

Στην Νικόπολη συνοίκησαν κάτοικοι που μετεγκαταστάθηκαν δια της βίας από τις γύρω περιοχές και ειδικότερα από την Ακαρνανία, η οποία έκτοτε παρήκμασε.

Οι κύριες οχυρωμένες αρχαίες πόλεις της Ακαρνανίας [όπως τις καταγράφει και τις αναλύει η Judith Ley στον κατάλογο των θέσεων (Katalog των Stadtbefestigungen in Akarnanie] ήταν: Alyzia, Anaktorion, Argos Amphilochikon, Astakos, Derion, Echinos, Euripos, Herakleia, Koronta, Limnaia, Medion, Metropolis, Oiniadai, Palairos, Phoitiai, Sauria, Stratos, Thyrreion, Torybaia.

Το Αρχαίο Κείμενο του επιγράμματος

Ἀντὶ Λευκάδος εὐκτιμένου τε Θυρρέου αἴης
καὶ κραναᾶς Ἀμβρακίας, Ἀνακτορίου τε
καὶ Ἄργους Ἀμφιλοχικοῦ, πέρι τ’ ἀμφιλαφείων
ἄστεων, ὅσσ’ ἔλαχεν δούρατος ὠκὺς ἔρις,
Καῖσαρ μ’ ἐκτίσσατο, Νικόπολιν, θεῖον ἄγαλμα,
Φοίβῳ, νικητήριον Ἄκτιον ἔργον.

 

Η Δική μου Ελεύθερη Έμμετρη Απόδοση

Αντί για τ’ Ανακτόριο και για την Αλυζία

το Άργος τ’ Αμφιλοχικό, κι απόκρημνη Αμβρακία,

το Θύρρειο το ψηλόστεκο, την εύκτιστη Λευκάδα

και άλλες που ο πόλεμος έριξε στον καιάδα,

[πόλεις που ’ταν ευρύχωρες και τώρα έχουν σβήσει]

τη θεϊκή Νικόπολη ο Καίσαρ έχει κτίσει.

Στο Φοίβο την προσέφερε για του Άκτιου τη νίκη

σ’ εκείνονε την έταξε, σ’ εκείνονε ανήκει.

ΑΔΕΛΦΟΠΟΙΗΣΗ των ΔΗΜΩΝ ALEZIO Ιταλίας και ΞΗΡΟΜΕΡΟΥ Ελλάδας

 https://mpampiini.blogspot.com/2026/09/alezio_09725631.html

1.     Το Πλαίσιο του Συμφώνου Αδελφοποίησης

 

Από τα αρχαία χρόνια, όπως γράφει η ιστορία,

η Ελλάδα είχε παρτίδες με την Κάτω Ιταλία.

 

Έλληνες είχαν ιδρύσει εκεί πέρα αποικίες

είχαν, όμως, νταραβέρια και με άλλες πολιτείες.

 

Στη χερσόνησο Σαλέντο, στην περιοχή Απουλία

στενές σχέσεις το Αλέζιο είχε με την Αλυζία.

 

Απ’ τη Δυτική Ελλάδα μέχρι εκεί μία ευθεία,

μοιραζόντουσαν οι δυο τους πολιτισμικά στοιχεία.

 

Με παρόμοιο το κλίμα, δεν διέφερε κι η γη τους

λάδι, ελιές, σταφύλια, οίνος ήταν η παραγωγή τους.

 

Το Ελληνικό το Πνεύμα στο Αλέζιο ταξιδεύει

ο δε έρως δεν κρατιέται και το αίμα ανακατεύει.

 

Το γνωρίζω εξ ιδίων, τεστ DNA έχω κάνει,

μου το έχουν καθορίσει Έλληνες και Ιταλιάνοι.

 

Από τότε έχουν περάσει ίσως τρεις χιλιάδες χρόνια

κι όμως ψάχνουνε τις ρίζες τόσων γενεών τα εγγόνια.

 

Κι έτσι απ’ το Αλέζιο ήρθαν Μύτικα-Κανδήλα

και μια νέας περιόδου γράφονται τα πρώτα φύλλα.

 

Έσμιξε ξανά το χνώτο, βλέμμα, ύφος στη γκριμάτσα

βρήκε εφαρμογή η ρήση Ouna Fatsa Ouna Ratsa.

 

Στέρεα χτίστηκε φιλία κι ύστερα η πρωτοβουλία

να γενούνε σταυραδέρφια το Αλέζιο κι η Αλυζία.

 

Εύγε σ’ όσους το σκεφτήκαν, σ’ όσους το υλοποιούνε

στους Δημάρχους και στους δύο που το επισημοποιούνε.

 

Η ευχή μου, να μη μείνει στα χαρτιά και ατονίσει

μα σαν δέντρο να ριζώσει, να ανθίσει να καρπίσει.

 

Το Ξηρόμερο έχει ανάγκη απ’ την επικοινωνία

και την εσωστρέφειά του να αφήσει στη γωνία.

 

Αν πολίτες ταξιδεύουν τότε οι τόποι προοδεύουν

χρήσιμες ιδέες ¨κλέβουν¨, εμπειρίες συσσωρεύουν.

 

Στο δια ταύτα, εν προκειμένω, είναι σύνδεση που ανοίγει

προοπτικές πολλές, νομίζω∙ το κουβάρι ξετυλίγει

 

για αρκετές δημιουργίες: όπως σχολικές συμπράξεις

καλλιτεχνικές εκθέσεις, προϊόντων παρουσιάσεις

 

και επιχειρήσεων δράσεις. Για την έρευνα ευκαιρίες,

συγκυρία για τους συλλόγους να ανταλλάξουν εμπειρίες.

 

Νέα τουρισμού πακέτα ίσως να δημιουργηθούνε

αρχαιολάτρες στα μνημεία πρέπει να κατευθυνθούνε.

 

Είναι επίσης ευκαιρία εργασίας συνδικάτα

με συντονισμό για δράση να χαράξουν νέα στράτα.

 

Θα μπορούσα να προσθέσω θετικά και άλλα τόσα

δεν αδειάζω, έχω να μάθω την ιταλική τη γλώσσα.

 

Μες στο γκρουπ εξ Ιταλίας γνώρισα μια Αλεζιάνα

με προσκάλεσε στο Αλέζιο για μια lettoparmigiana.

 

 

2.     Και η Απαραίτητη Σάτιρα

 

Πέσανε οι υπογραφές γι’ αυτό συνοικέσιο

χτες αδελφοποιήθηκαν Ξηρόμερο κι Αλέζιο.

 

Είδα ότι ο Δήμαρχος ήταν προετοιμασμένος

στη γλώσσα την ιταλική αρκούντως διαβασμένος.

 

Δεν πρόσεξα άλλον Σύμβουλο τη γλώσσα να παρλάρει,

ξενόγλωσσους δεν έχουμε να πάρει η ευχή να πάρει.

 

Ιταλικής διδάσκαλος ζητείται επειγόντως

διότι οι Αντιδήμαρχοι είν’ ανιτάλιστοι όντως.

 

Έτσι αν κάποιος απ’ αυτούς στο Αλέζιο αριβάρει

θα πρέπει έστω στοιχειωδώς να ξέρει να σπικάρει.

 

Όχι σε γλώσσα λόγια και περιδιαγραμμάτου

μα μ’αγοραίες συλλαβές, λόγια του περιπάτου.

 

Επίσης ν’ αποφεύγονται κάποιες Ελλήνων λέξεις

που αν τις ακούσουν οι Ιταλοί δύσκολα θα ξεμπλέξεις.

 

Είναι ο Πολύζος φερειπείν, βράδυ, σ’ ένα μπαράκι

πώς ν’ αποδείξει τι θα πει ελληνικό καμάκι;

 

¨Είσαι πανέμορφη¨, θα πει, στη διπλανή κοπέλα

με βαρνακιώτικο αξάν: ¨ lèi è molto bella ¨.

 

Κι αν φτάσει κι ο Φλωρόπουλος και πει ¨μπορώ να κάτσω;¨

θα παρεξηγηθεί, εκεί, το πέος λένε κάτσο(cazzo).

Ο ΒΕΓΓΟΣ ΤΟΥ ΞΗΡΟΜΕΡΟΥ

 Καθημερνά στο Μαχαιρά τον βλέπω αυτόν τον τύπο

μ’ ένα δεξιοτίμονο  -τροχών τεσσάρων- ¨ίππο¨.

 

Μετρίου αναστήματος, αρκούντως γυμνασμένος

με εργαλεία αγροτικά συχνά-πυκνά ζωσμένος.

 

Πότε με χλοοκοπτικό ¨ξυρίζει¨ ένα παρτέρι

είτε μ’ αλυσοπρίονο με επιδέξιο χέρι,

 

σε μία διασταύρωση θα ξεπαστρεύει βάτα

για να ’χει ορατότητα πλέρια η δημόσια στράτα.

 

Πότε των γκρέϊτερ χειριστές με τέχνη συντονίζει

παλιά πηγάδια του χωριού στο φως ξανά εμφανίζει.

 

Άλλοτε με ασφαλτικά τους δρόμους σουλουπώνει

κι άλλοτε με δύστροπους δημότες να μαλώνει.

 

Ταυτόχρονα κοινωνικός και χιούμορ διαθέτει

κι αφού είναι πανταχού παρών τα πάντα επιβλέπει.

 

Είτε έχει κάμα ή δροσιά, απ’ της αυγής το φέγγος

συνέχεια σε κίνηση του Ξηρομέρου ο Βέγγος.

 

Ρώτησα τους συγχωριανούς: ¨ποιος είναι τι πρεσβεύει;¨

¨πρόεδρος είναι¨, μου ’πανε, ¨μας αντιπροσωπεύει¨

 

-¨Αυτός¨, ρωτάω, ¨είναι ο Μπαρσής, ο κούκλος με το μούσι;¨

=¨Έτσι παραγκωμιάζουμε τον Γιώργο Μπαρμπαρούση¨.

 

ΑΛΛΟΣ ΓΙΑ ΤΑ ΡΕΘΑ (ΑΡΕΘΑ)

 

Άλλη μία απόδραση ετούτη τη βδομάδα

που οργάνωσε η δραστήρια των γυναικών ομάδα.

 

Και όπως πάντα συνοδός και ο αλέκτωρ Σπύρος

που δίνει φωτορεπορτάζ αξιόπιστο, με κύρος.

 

Ήρθε το πούλμαν στο χωριό, ένα μικρό εικοσάρι

φόρτωσε κι αναχώρησε για το ιερό παγκάρι.

 

Στα Ρέθα ο προορισμός, μονή είναι γυναικεία

-της Θεοτόκου η γέννηση- προς την Αμφιλοχία.

 

Θυμήθηκα μια γριά, τη θεία Γενοβέφα

για κάθε ανάποδο έλεγε πως ¨είναι για τα Ρέθα¨.

 

Πράγματι των εξορκισμών γνωστό είναι μοναστήρι

πήγαιναν τους σχιζοφρενείς και σ’ ένα γαντζωτήρι

 

το κάθε χέρι του ’δεναν στου πρόναου τις κολόνες

κι ακολουθούσε η τελετή -γινόταν επί αιώνες-.

 

Τώρα μαθαίνω η τελετή είναι πολιτισμένη

ευχές διαβάζονται πι χι: ¨σκύψε ευλογημένη¨.

 

Το βράδυ όταν γύρισε το λεωφορείο πίσω

τον Σπύρο παραμέρισα κρυφά να τον ρωτήσω:

 

¨Σπύρο προς αναζήτηση πήγατε ευλογίας

ή είστε όλοι άτομα χρήζοντα βοηθείας;¨

 

Λέει: ¨στο χωριό, δύο στους δυο, δεν είναι στα καλά τους

κι αυτή είναι η θεραπεία τους, θέλουν το «διάβασμά τους»,

 

κι από βδομάδα διώροφο, πούλμαν εβδομηντάρι

θα κάνει δρομολόγια, μαζί τους θα ’σαι Άρη¨.

ΘΑΥΜΑΤΑ ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΑΚΟΜΑ [η Σοδειά της Φρόσως]

 

Μες στους οινοπαραγωγούς που υπάρχουν στη Μπαμπίνη

από τη φετινή χρονιά προσθέστε τη Φροσύνη.

 

Η Φρόσω είχε για σοδειά γεμάτο ένα τελάρο∙

και ευτυχώς που έδωσα από νωρίς καπάρο

 

κλείνοντας είκοσι κιλά από το κοκκινέλι.

Εκείνη όλα τα πλάνα της τα κάλυψε εντέλει.

 

Στο γάμο της Αγγελικής κρασί για το τραπέζι,

ακόμα τέσσερα κιλά έφτιαξε πετιμέζι.

 

Σ’ ένα τσουβάλι τρίριγο, έβαλε τη σταφίδα

και για γλυκό του κουταλιού μία καλή πατρίδα.

 

Φαίνεται πέρασε ο Χριστός τον τρύγο να ευλογήσει

είχε από τότε, απ’ την Κανά, μούστο να αυγατίσει.

ΟΙΝΟΣ ΚΑΙ ΑΜΠΕΛΟΣ

 Σεπτέμβρης ο Τρυγητής. Με αφορμή μια ανάρτηση του Σπύρου για τον τρύγο στην Μπαμπίνη και το 5^ο  Φεστιβάλ Οίνοι στην Κατοχή καταθέτω ένα παλαιότερο στιχούργημά μου.

Ο μύθος λέει στα μέρη μας πως έζησε ο Οινέας

του Δία ήταν απόγονος κι έγινε βασιλέας.

 

Ο Στάφυλος που ήταν βοσκός στου παλατιού τα γίδια

είδε έναν τράγο που ’φευγε πίσω απ’ τα φτελίδια.

 

Πίσω χορτάτος γύριζε και στάζανε τα χείλια

από χυμούς ευωδιαστούς που έχουν τα σταφύλια.

 

Έτσι ανακαλύφθηκε το ευλογημένο αμπέλι,

ρόγες ο Οινεύς κι ο Στάφυλος πρωτόφαγαν εντέλει.

 

Το Βάκχο ο Οινέας κάποτε είχε φιλοξενήσει

κι αυτός του ’πε ένα μυστικό για να τον ’φχαριστήσει.

 

Του είπε ότι οι καρποί που ’τρωγε το τραγί του

έχουν χυμό που αν τον πιει θα ευφρανθεί η ψυχή του.

 

Ιδού πως πρωτοφτιάχτηκε ο οίνος, το κρασί μας

κι έδωσε πλέον νόημα στην άχαρη ζωή μας.

 

Το λένε άλλωστε οι γραφές: ¨ευφραίνει την καρδίαν¨

και οι ευσεβείς τσουγγρίζουνε και λένε: ¨εις υγείαν¨.

 

Και έτσι γίναν ξακουστές στον κόσμο οι Οινιάδες

από φτωχούς και πλούσιους, δούλους και βασιλιάδες.

 

Κι αφού ο Οινέας συγγενής ήταν με τον Φοιτία

που την αρχαία ίδρυσε του κάστρου πολιτεία

 

φυτεύτηκε  ο τόπος μας τότε με  αμπελώνες

που αντέξαν ως τον εικοστό κοντά τριάντα αιώνες.

 

Αυτά τ’ αμπέλια το λοιπόν κάρπιζαν στη Μπαμπίνη

που δυστυχώς ως μακρινή ανάμνηση έχουν μείνει.

 

Εύγε, όμως, στους ελάχιστους τους οινομερακλήδες

που αρχαία πρέμνα ανάστησαν, φύτεψαν κληματσίδες

 

τρυγούν και νέκταρ μας κερνούν στις κρασοεσπερίδες

σ’ εμάς που της παράδοσης είμαστε οι ¨μπεκρήδες¨.

ΠΡΟΓΑΜΙΑΙΟ ΓΛΕΝΤΙ ΣΤΗΝ ΜΠΑΜΠΙΝΗ

 

Το λέγω μετά γνώσεως, μεγίστης δε ευθύνης

οι κρητικές οι μπαλωθιές έπονται της Μπαμπίνης.

 

Χτες είχαμε πανσέληνο πάρτι προγαμιαίο

που εντέλει εξελίχτηκε σε γλέντι κορυφαίο.

 

Τόσα πυροτεχνήματα, τόση μπαρούτης μάζα

δεν έριξε ούτε το Ισραήλ ενάντια στη Γάζα.

 

Δώδεκα τα μεσάνυχτα στο ραβαΐσι η σέντρα

και τέλειωσε όταν είχε βγει ο ήλιος μια βουκέντρα.

 

Χρήστο τον λένε τον γαμπρό και Βούλα τη συμβία∙

το σύμπαν συνηγόρησε για τέλεια ευτυχία.

 

Τους εύχομαι ολόψυχα να ζήσει το ζευγάρι

και στα εκατό μ’ ολόγιομο και πάλι το φεγγάρι

 

να γιορταστεί η επέτειος μπαρουτοκαπνισμένη

και με κανόνια να ακουστεί σ’ όλη την οικουμένη.

 

Τότε δε θα στριφογυρνώ άυπνος στο κρεβάτι

θα έχω φύγει προ πολλού για αιώνιο ραχάτι.